Zamach czy wielka katastrofa. Wykolejenie pociągu z rosyjskimi żołnierzami

Podziel się w social media!

Przeczytanie tego artykułu zajmie < 1 minutę
Autor: Łukasz Starowieyski
1 VI 1863

Relacje z tego wydarzenia są tak dramatyczne, że aż trudno w nie uwierzyć. „Z całego pociągu, w którym 600 żołnierzy i dwudziestu podobno oficerów jechało, nie wyszła żywa dusza. Największy kawałek drzewa z wagonu nie miał ani 30 centymetrów długości ani szerokości. W parę tygodni później przejeżdżałem w tem miejscu przez niezupełnie uprzątnięty jeszcze tor kolejowy, straszny przedstawiał się widok” – pisał o wydarzeniu jeden z powstańczych dowódców. O sprawie rozpisywała się też prasa. „Dziennik Poznański” donosił: „lokomotywa ugrzęzła tak głęboko w torfiasto-błotnistym gruncie, że tylko jej komin widać”. Pytanie, czy był to zamach, czy katastrofa. Nawet Stanisław Zieliński, dodając to wydarzenie do zestawienia wszystkich bitew i potyczek Powstania Styczniowego, ma wątpliwości. „Umieściłem to rozbicie pociągu, chociaż powstańców tutaj nie było, gdyż takt tej prawdziwej katastrofy nie jest wyjaśniony”. Do tego, jak dodaje Zieliński, żadne ze źródeł nie podaje dokładnego miejsca zdarzenia, pisząc jedynie o trasie z Małkini do Czyżewa

Do katastrofy lub zamachu doszło w niewielkiej odległości od miejsca, w którym dwa tygodnie wcześniej powstańczy oddział urządził nieudaną zasadzkę na pociąg. „Tu jeden z budników kolejowych, należący do organizacyi, urządził sam zasadzkę [...].Odbił szyny na nasypie, połączył je długą linewką, której koniec trzymał, ukryty w olszynie i tak czekał pociągu z wojskiem”. Ów pracownik kolejowy przepuścił skład rekonesansowy, wypuszczany zwykle 10 min. przed właściwym pociągiem. „Ukryty zaś budnik, po przepuszczeniu tego rekonesansu, ściągnął w bok szyny z nasypu, a wskutek tego, gdy nadjechał pociąg z wojskiem, spadł z nasypu, druzgocąc się w kawałki. Pozostała tylko jedna masa z ciał i szczątków wagonów. Obywatel, który tak pomścił klęskę Mystkowskiego, uszedł szczęśliwie” – zakończył Zieliński. Oficjalnego potwierdzenia tej akcji w materiałach powstańczych nie ma.

Zobacz także

19 VII 1864

Był jednym z najbardziej poszukiwanych przez carskie władze powstańczych kapelanów. Szukający go żołnierze przeprowadzili ponad 20 rewizji klasztoru w Lądzie,…

19 VII 1864

To była czysta formalność. Audytoriat Polowy przesłał akt oskarżenia do Sądu Polowego ledwie jeden dzień wcześniej. „Posiadając już pewne wiadomości…

17 VII 1864

Już po raz trzeci aresztują carskie władze księdza Wiktora Bajkowskiego w czasie trwania zrywu. Pierwszy raz zatrzymują go 9 listopada,…