Wybitny działacz czy piąta kolumna? Z Cytadeli wychodzi Karol Majewski

Podziel się w social media!

Przeczytanie tego artykułu zajmie < 1 minutę
Autor: Łukasz Starowieyski
3 V 1863

To jedna z najbardziej kontrowersyjnych postaci Powstania Styczniowego. Czerwoni grozili mu śmiercią, część późniejszych badaczy widziała w nim carską „piątą kolumnę”, nazywano go też karierowiczem. Z więzienia wyszedł po dziesięciomiesięcznej odsiadce.

 

Wcześniej Majewski należał do konspiracji – początkowo jako członek organizacji studenckiej, był też emisariuszem rewolucjonisty i generała Ludwika Mierosławskiego. „Od początku nie był szczery wobec Mierosławskiego” – uważa prof. Stefan Kieniewicz. Po pierwszej odsiadce w areszcie, nie zrywając związku z Czerwonymi, wszedł w bliskie kontakty z Białymi. „Dał się więc poznać kołom umiarkowanym jako działacz umiejący skutecznie paraliżować skłonności powstańcze »czerwonych«” – pisze Kieniewicz. W kolejnym roku Majewskiemu pojawił się w składzie Komitetu Centralnego Narodowego i doprowadził do przewrotu we władzach stronnictwa Czerwonych. Niedługo później znów został aresztowany. W Cytadeli przesiedział dziesięć miesięcy. „Nie stracił kontaktu ze światem, cały czas miał widzenie z krewnymi i najświeższe wiadomości, np. był uprzedzony o dacie wybuchu [powstania]”. Siedzący wraz z nim inny konspirator Bronisław Szwarce pisał złośliwie: „Pan Karol sczerwieniał do niepoznania – i nie dziw: ogień był tak wspomniały, że można było przy nim niejedną karierowiczowską pieczeń upiec”. Nie jest pewne, dlaczego został zwolniony. „Wysuwano później domysły, że Majewskiego władze carskie umyślnie puściły z więzienia, aby wprowadzi go do Rządu Narodowego, oczywiście na zgubę powstania. Oskarżenie nie trzyma się na nogach” – pisze Kieniewicz. W czerwcu Majewski dokonał przewrotu i stanął na czele Rządu Narodowego. Ustąpił we wrześniu pod naciskiem Czerwonych, którzy grozili mu nawet śmiercią z rąk sztyletników. Niewiele później znów trafił do Cytadeli. Namiestnik Fiodor Berg okazał mu łaskę, motywując ją tym, że były rebeliant „przyczynił się do odkrycia i zatrzymania licznych członków organizacji rewolucyjnej”. Trafił na zesłanie. Do Polski wrócił w 1880 roku.

Zobacz także

19 VII 1864

Był jednym z najbardziej poszukiwanych przez carskie władze powstańczych kapelanów. Szukający go żołnierze przeprowadzili ponad 20 rewizji klasztoru w Lądzie,…

19 VII 1864

To była czysta formalność. Audytoriat Polowy przesłał akt oskarżenia do Sądu Polowego ledwie jeden dzień wcześniej. „Posiadając już pewne wiadomości…

17 VII 1864

Już po raz trzeci aresztują carskie władze księdza Wiktora Bajkowskiego w czasie trwania zrywu. Pierwszy raz zatrzymują go 9 listopada,…