Wojna i propaganda. Bitwa oddziału Cieszkowskiego pod Kiełczygłowem

Podziel się w social media!

Przeczytanie tego artykułu zajmie < 1 minutę
Autor: Łukasz Starowieyski
27 III 1863

Rządowy „Dziennik Powszechny” donosił: „Oprócz znacznej liczby ranionych i ujętych buntownicy zostawili na placu boju 120 ludzi. [...] Wojsko nie poniosło żadnej straty ani w zabitych, ani w ranionych”. Również dowodzący rosyjskim oddziałem informował, że rozbił i rozproszył oddział Teodora Cieszkowskiego, jednego z najbitniejszych dowódców powstania. Te informacje, podobnie zresztą jak wiele innych doniesień z frontu, były czystą propagandą. Zapewne znacznie bliższy prawdy jest raport dowódcy oddziału liczącego ok. pięciuset powstańców, choć i on zapewne przesadza, wyliczając straty przeciwnika. „Dnia 27 marca stoczyłem bitwę pod Radoszewicami z majorem Pisanko, co dwoma rotami piechoty i sotnią kozaków dowodził – pisał Cieszkowski. –Bój trwał półczwartej godziny. Z pod Kiełczygłów Moskwę dopiero cofnąłem, prąc ją ku Rząśni na błota. 28 trupów i trzy fury rannych zostawiła na placu. Z naszej strony 8 zabitych i 9 rannych. Strzelcy nasi pod dowództwem kapitana Skalskiego wygraną naszą zdecydowali. Bohaterką dnia tego pani Niemojowska, co od zabitego kosyniera sztandar nasz uratowała”. Obiektywnie próbował opisać starcie Stanisław Zieliński w Bitwach i potyczkach 1863–1864: „Wysłany za Cieszkowskim z Wielunia major Pisanko [...] napadł na powstańców pod Radoszowicami, atoli strzelcy pod dowództwem kapitana Skalskiego, uszykowawszy się natychmiast, w zaciętej walce odparli atak [...]. Cieszkowski przy ciągłem odstrzeliwaniu się cofał się i dopiero pod Kiełczygłowem [...] sformował się do ataku i tak silnie uderzył na moskali, że zmusił ich do cofnięcia się [...]. W potyczce tej po obu stronach było kilku zabitych i kilkunastu rannych”. Ilu w rzeczywistości było zabitych, tego zapewne nie da się oszacować. Naczelnika wieluńskiej żandarmerii w piśmie do miejscowego proboszcza wezwano, by dziewięciu poległych w bitwie pod Radoszycami pochować „bez żadnych ceremonii i mów pogrzebowych” pod groźbą pociągnięcia do odpowiedzialności karnej. Inne pismo informuje o wzięciu do niewoli ośmiu rannych pozostawionych w dworze państwa Niemojowskich.

fot. Teodor Cieszkowski; 1863; Biblioteka Narodowa

Zobacz także

19 VII 1864

Był jednym z najbardziej poszukiwanych przez carskie władze powstańczych kapelanów. Szukający go żołnierze przeprowadzili ponad 20 rewizji klasztoru w Lądzie,…

19 VII 1864

To była czysta formalność. Audytoriat Polowy przesłał akt oskarżenia do Sądu Polowego ledwie jeden dzień wcześniej. „Posiadając już pewne wiadomości…

17 VII 1864

Już po raz trzeci aresztują carskie władze księdza Wiktora Bajkowskiego w czasie trwania zrywu. Pierwszy raz zatrzymują go 9 listopada,…