Rosjanie sięgają po chłopa. Mikołaj Milutin proponuje reformę uwłaszczeniową

Podziel się w social media!

Przeczytanie tego artykułu zajmie < 1 minutę
Autor: Łukasz Starowieyski
21 XII 1863

Wcale nie ściąganie coraz większej ilości wojska ani kolejne działania zbrojne czy nawet terror były gwoździami do trumny powstania. Okazał się nim plan Nikołaja Milutina, wysokiego carskiego urzędnika, brata ministra wojny Dmitrija. Przekonał on cara, by zastanowił się nad reformą uwłaszczeniową. Rozdanie ziemi chłopom było jednym z najważniejszych punktów programu organizatorów zrywu. To w ten sposób zamierzano zachęcić włościan do masowego wstępowania do partyzantki. „Powstanie bez ludu jest tylko wojskową demonstracją w większych lub mniejszych rozmiarach, z ludem dopiero zgnieść wroga możemy, nie troszcząc się o żadną interwencję” – pisał dyktator Romuald Traugutt. Milutin przyjechał do Warszawy jesienią, pod koniec listopada wrócił do Petersburga z raportem. „Chłopa kuszą już trzeci rok pochlebcze obietnice obu rewolucyjnych partii. Buntownikom udało się nawet spełnić część swoich obietnic. Powinności włościańskie ustały prawie wszędzie i lud, chociaż nie dowierza trwałości tak niebywałego porządku rzeczy, przecież widocznie się traci i nie wie, co robić, przywykając stopniowo do tak korzystnego położenia. Najprostszy zdrowy rozsądek nakazuje, aby rząd wyrzekł na koniec stanowcze słowo i tak albo inaczej położył kres niepewności”. Milutin uznał więc, że jedynym sposobem doprowadzenia do szybkiego upadku powstania jest nadanie chłopom własności gruntów. „Koncepcja, z którą wystąpił Milutin, podyktowana była koniecznością polityczną. W rok po wybuchu powstania okazywało się, że carowi nie uda się go pokonać, jeśli nie przyzna chłopom tego, co przyznał im Rząd Narodowy. […] Projekt nie był szczególnie radykalny” – tłumaczył historyk prof. Stefan Kieniewicz w monografii powstania styczniowego. Kilku ministrów protestowało, lecz cara udało się przekonać. Carski dekret uwłaszczeniowy ukazał się w marcu 1864 roku. „Ukazy carskie spowodowały szybki odpływ i tych grup chłopstwa, które uczestniczyły w partyzantce lub udzielały jej poparcia” – puentował prof. Kieniewicz.

 

Zobacz także

19 VII 1864

Był jednym z najbardziej poszukiwanych przez carskie władze powstańczych kapelanów. Szukający go żołnierze przeprowadzili ponad 20 rewizji klasztoru w Lądzie,…

19 VII 1864

To była czysta formalność. Audytoriat Polowy przesłał akt oskarżenia do Sądu Polowego ledwie jeden dzień wcześniej. „Posiadając już pewne wiadomości…

17 VII 1864

Już po raz trzeci aresztują carskie władze księdza Wiktora Bajkowskiego w czasie trwania zrywu. Pierwszy raz zatrzymują go 9 listopada,…