Polak – Węgier dwa bratanki. Zwycięska bitwa pod Panasówką i śmierć węgierskiego oficera

Podziel się w social media!

Przeczytanie tego artykułu zajmie 2 min.
Autor: Łukasz Starowieyski
3 IX 1863

Z bitwą tą wiążę się ponoć legenda. „Jeśli ktoś znajdzie się o północy w pobliżu Piasecznej Góry koło Zwierzyńca, może zobaczyć pędzących jej zboczem jeźdźców na białych koniach. Galopują oni w milczeniu, a na ich czele pędzi ubrany w biały płaszcz wojownik. To major Edward Nyáry, jak niegdyś, prowadzi w bój swoich huzarów. To właśnie on – bohater dwóch narodów, jeden z tych, którzy w najbardziej beznadziejnej sytuacji przybyli, aby walczyć o polskie nadzieje, o polskie sny o wolności” – pisała Dorota Łukomska w artykule Bohater dwóch narodów, opublikowanym w piśmie „Niedziela”. Bitwa pod Panasówką była jednym z większych starć całego powstania. Połączone oddziały pułkowników Marcina Borelowskiego „Lelewela” i Kajetana Cieszkowskiego „Ćwieka” liczyły ok. 1100 żołnierzy. Rosjanie dysponowali zapewne podobnymi siłami, choć pojawiają się informacje, że było ich nawet niemal trzy razy więcej. Bitwa zaczęła się ok. 17 i trwała pięć godzin. „Najzawziętszy bój wrzał przy folwarku Terespola, Poręba; powstańcy, podpaliwszy folwark, przy łunie pożaru w otwartem polu walczyli z nieprzyjacielem do godz. 10. wieczorem, aż moskale, spędzeni ze wszystkich pozycyi, pierzchnęli w popłochu ścigani na przestrzeni dwuwiorstowej” – pisał Stanisław Zieliński w Bitwach i potyczkach 1863–1864. Hrabia Nyáry został ciężko ranny pod koniec starcia. Wcześniej poprowadził kilka szarż jazdy, pod koniec próbował jeszcze – mimo rany w nodze – gonić kilku uciekających dragonów. Wówczas otrzymał postrzał w brzuch. Przeniesiony do ambulansu wytrzymał operację, ale rana brzucha nie mogła być operowana i o 5 rano zmarł. Nyáry był węgierskim arystokratą, walczył m.in. w postaniu węgierskim pod dowództwem gen. Józefa Bema, a także u Garibaldiego we Włoszech. Do powstania wraz z siedemnastoma innymi Węgrami dołączył już w marcu. „Lelewel” powierzył mu dowództwo kawalerii. Tuż przed śmiercią zmienił wyznanie z kalwińskiego na katolickie – mówiąc, że chce umrzeć w tej wierze, którą wyznają jego towarzysze broni. Konał ze słowami na ustach: Eljen! Niech żyje Polska!” Bitwa zakończyła się zwycięstwem powstańców. Straty rosyjskie to ok. 350 żołnierzy (rannych i zabitych), Polaków zginęło ok. trzydziestu.

Zobacz także

19 VII 1864

Był jednym z najbardziej poszukiwanych przez carskie władze powstańczych kapelanów. Szukający go żołnierze przeprowadzili ponad 20 rewizji klasztoru w Lądzie,…

19 VII 1864

To była czysta formalność. Audytoriat Polowy przesłał akt oskarżenia do Sądu Polowego ledwie jeden dzień wcześniej. „Posiadając już pewne wiadomości…

17 VII 1864

Już po raz trzeci aresztują carskie władze księdza Wiktora Bajkowskiego w czasie trwania zrywu. Pierwszy raz zatrzymują go 9 listopada,…