Pisał o nim Tołstoj. Umiera powstaniec listopadowy i zesłaniec Wincenty Migurski

Podziel się w social media!

Przeczytanie tego artykułu zajmie 2 min.
Autor: Łukasz Starowieyski
9 VIII 1863

Wyjątkowa to sytuacja, by słynny rosyjski pisarz poświęcił opowiadanie polskiemu powstańcowi. „Migurskiego osądzono i skazano za ucieczkę na 1000 plag. Dzięki staraniom jego krewnych [...] uzyskano zamianę tej kary: skazano go na wieczne osiedlenie w Syberii. Albina pojechała wraz z nim.*** Cesarz Mikołaj cieszył się, że udało mu się zdławić hydrę rewolucji nie tylko w Polsce, lecz i w całej Europie. Szczycił się on tem, że nie naruszywszy zasad samowładztwa rosyjskiego, utrzymał Polskę we władzy Rosji. I ludzie przystrojeni w gwiazdy i w mundury złociste wychwalali go za to”. Tak kończy się opowiadanie Lwa Tołstoja o znaczącym tytule Za co? – choć w tym momencie wcale nie kończy się życie Migurskiego.

Wincenty Migurski urodził się w 1805 roku. Walczył w Powstaniu Listopadowym, po klęsce zrywu przebywał na emigracji. Do kraju wrócił w 1833 roku. Prowadził działalność niepodległościową. Złapany przez Rosjan, został przymusowo wcielony do armii. Służbę jako szeregowiec odbył na Uralu, gdzie wyjechał razem z żoną. Gdy miejscowi nie pozwolili pochować na cmentarzu zmarłych tam tuż po urodzeniu dzieci, postanawiają uciec. Migurski upozorował samobójstwo, a żona z trumnami dzieci i ukrytym mężem wyjechała. Zostali jednak zdemaskowani, a Migurski zesłany do Kraju Zabajkalskiego. Żona znów podążyła za nim. „O Boże – patrząc na nią, pomyślałem – czyż nie powinienem do całej ludzkości pałać nienawiścią i zemstą! Co oni z nią zrobili? I za co? Słyszycie?! Za co?…” – pisał o niej Migurski. Na Syberii kobieta zmarła, podobnie jak kolejne dziecko. Zesłaniec otrzymał zgodę na powrót do kraju po czternastu latach, w 1859 roku. Tu w 1863 roku opublikował wspomnienia Pamiętniki z Sybiru. „Po napisaniu tego rękopisu, czytałem go niektórym znajomym: Słuchano mnie, dziwiono się, płakano, i na koniec powiedziano, że gdyby mnie nie znano, nie wierzono by w te brednie” – pisał we wstępie, dodając, że decyzje o spisaniu wspomnień podjął „w czasie konania na moich rękach drogiej mej żony w Nerczyńsku [...] jej miłość i poświęcenie się, dotąd w idealnych tylko romansach znane, posłużyć może jako wzór dla Polek”. Migurski umarł w tym samym roku. W 1995 roku na podstawie opowiadania Tołstoja film nakręcił Jerzy Kawalerowicz.

Zobacz także

19 IV 1864

Po kolejnych przegranych przez oddziały powstańcze bitwach rosyjska pętla zaciskała się coraz mocniej wokół dowódcy II korpusu krakowskiego. Gen. Hauke…

18 IV 1864

Atak wojsk pruskich rozpoczął się o 2 w nocy. Dwie godziny później Prusacy rozpoczęli bombardowanie duńskich umocnionych pozycji. O 10…

17 IV 1864

„Czy organizację na Litwie rozwiązać, czy podtrzymać nadal takową?” - dramatycznie pytał „Rawicz” znany tylko pod pseudonimem członek litewskich władz…