Niezdecydowanie, ucieczka, dymisja. Bitwa pod Kruszyną

Podziel się w social media!

Przeczytanie tego artykułu zajmie < 1 minutę
29 VIII 1863

Po zwycięskiej bitwie pod Sędziejowicami, w której zginęło m.in. kilku synów arystokratycznych rodzin, gen. Edmund Taczanowski zdawał sobie sprawę, że Rosjanie skoncentrują wysiłki by rozbić jego oddział. „Taczanowski mógł się spodziewać odwetu rosyjskiego za przegraną, w której poległo kilku carskich oficerów sztabowych – pisał prof. Stefan Kieniewicz w monografii Powstania Styczniowego. – Raz jeszcze chciał się uchylić od walki, przechodząc w Sandomierskie. Mogłoby się to udać w przypadku szybkiego marszu wyćwiczonego oddziału”. Według Kieniewicza dowódca zabrał ze sobą jednak także świeżo zwerbowanych kosynierów. Jego oddział rozrósł się więc do 3 tys. ludzi, co spowolniło przemarsz i ułatwiało śledzenie powstańców. Wieczorem 28 sierpnia Polacy natknęli się na nieprzyjaciela w okolicach Kruszyny koło Częstochowy. „Istniały wszelkie dane dla pokonani przeciwnika i wyrąbania sobie przejścia. Ale dowódca polski zachował się biernie i trzymał jazdę w odwodzie” – pisał Kieniewicz. Zawiedli też świeżo zwerbowani kosynierzy. Najpierw odmówili oni ataku, później, „posłyszawszy strzały armatnie, spiesznie zaczęli się cofać, kawalerya zaś kłusem uciekła ku Zdrowej” – pisał Stanisław Zieliński w Bitwach i potyczkach 1863–1864. Szale zwycięstwa próbował jeszcze przechylić jeden z dowódców, płk Franciszek Kopernicki. „Zapalona stodoła w Zdrowej, ucieczka kosynierów i bezład nią spowodowany, zmusił Kopernickiego do cofnięcia strzelców do Bab, gdyż sądził, że uda mu się powstrzymać uciekających” – relacjonował Zieliński. Kopernickiemu nie udało mu się jednak opanować paniki „Ścigani zawzięcie powstańcy, rzucając broń i rąbani bez miłosierdzia przez moskali, zupełnie zostali rozbici”. W bitwie poległo ponad sześćdziesięciu Polaków, stu zostało rannych, a ponad pięćdziesięciu dostało się do niewoli. Jeszcze przed klęską Taczanowski złożył do rządu podanie o urlop. Po bitwie ostatecznie opuścił oddział i wyjechał do Francji. Później bez skutku próbował zorganizować polskie oddziały w Turcji.

Zobacz także

19 IV 1864

Po kolejnych przegranych przez oddziały powstańcze bitwach rosyjska pętla zaciskała się coraz mocniej wokół dowódcy II korpusu krakowskiego. Gen. Hauke…

18 IV 1864

Atak wojsk pruskich rozpoczął się o 2 w nocy. Dwie godziny później Prusacy rozpoczęli bombardowanie duńskich umocnionych pozycji. O 10…

17 IV 1864

„Czy organizację na Litwie rozwiązać, czy podtrzymać nadal takową?” - dramatycznie pytał „Rawicz” znany tylko pod pseudonimem członek litewskich władz…