Maryśka czarnobrewa i listy spod szubienicy. Konstanty Kalinowski pisze z więzienia

Podziel się w social media!

Przeczytanie tego artykułu zajmie < 1 minutę
Autor: Łukasz Starowieyski
19 III 1864

„Marylko ma droga, jeszcze słońce świeci nade mną, jeszcze mogę patrzeć, myśleć i chcieć” – pisał Kalinowski do narzeczonej 3 dni przed śmiercią w swoim ostatnim liście. Jeden z przywódców powstania na Litwie, by móc pisać z celi dopuścił się wybiegu. Poprosił o możliwość złożenia zeznań na piśmie, by „określić charakter ruchu”. Zeznań jednak nie spisał, bo – jak stwierdził – „szpiegostwo hańbi człowieka”. Zamiast tego napisał 5 listów do narzeczonej, manifest polityczny „Listy spod szubienicy. Do narodu białoruskiego” oraz wiersz. W listach żegnał się z narzeczoną, ale też apelował: „Ty mój aniołku z serduszkiem gorącem, córo rodzimej mej Litwy, jej zachwytów i boleści. Marylko ma droga, ty pójdziesz za popędem narodu twego i w życiu ciernistem wieńcem miłości i prawdy siebie ukoisz, a jeśli ludzie niekiedy, zawiodłszy cię w swoich rachubach, złorzeczyć będą, ty się poddając woli opatrznej stworzysz w sobie szczęście dla siebie (…) A jeśli losem wyrwaną zostaniesz z łona rodziny i wirem złośliwego piekła zagnaną będziesz w kraj obcy dla siebie, by uschnąć za życia, przeklęstwem nie splamisz ust swoich. W położeniu każdem ty będziesz godną córą Litwy”. Słusznie przewidywał los Marii Jamontt – została ona zesłana i spędziła na Syberii 10 lat. Narzeczonej, ale też ojczyźnie poświęcił wiersz. Zaczyna się on słowami: “Maryśka czarnobrewa, gołąbeczka moja”, a kończy „Bo jedynie z prawdą w gromadzie zgodnie dożyjesz, Narodzie, starości wolnej”. Wiersz jest łącznikiem między listami a manifestem do narodu białoruskiego: : „Braty moje, mużyki radnyje! Z pad szubienicy maskouskoj prychodzić mnie da Was Pisaci i może raz astatni. (…) Hrudzi zastohnoć, zabalić serce, nie żal zhinuć za twaju praudu” – pisał po białorusku, lecz używając łacińskiego alfabetu. Manifest kończył się słowami: „Bo ja tobie spod szubienicy mówię, Narodzie, że wtedy tylko pożyjesz szczęśliwie, gdy nad Tobą Moskala już nie będzie”. Kalinowski został powieszony 22 marca.

Zobacz także

19 VII 1864

Był jednym z najbardziej poszukiwanych przez carskie władze powstańczych kapelanów. Szukający go żołnierze przeprowadzili ponad 20 rewizji klasztoru w Lądzie,…

19 VII 1864

To była czysta formalność. Audytoriat Polowy przesłał akt oskarżenia do Sądu Polowego ledwie jeden dzień wcześniej. „Posiadając już pewne wiadomości…

17 VII 1864

Już po raz trzeci aresztują carskie władze księdza Wiktora Bajkowskiego w czasie trwania zrywu. Pierwszy raz zatrzymują go 9 listopada,…