Krzyżacki komtur z obrazu Matejki. Bolesław Dłuski opuszcza oddział i kraj

Podziel się w social media!

Przeczytanie tego artykułu zajmie 2 min.
Autor: Łukasz Starowieyski
30 VI 1863

Jego twarz możemy zobaczyć nie tylko na zdjęciach, ale także na obrazie Jana Matejki Bitwa pod Grunwaldem jako komtura Tetingera z Elbląga. Dłuski przyjaźnił się bowiem z artystą. Powstańczą walkę zakończył z ostatnim dniem czerwca, co nie oznacza, że ten wytrwały konspirator i dowódca zrezygnował z udziału w zrywie.

Dłuski po raz pierwszy został skazany przez sąd carski, gdy miał kilkanaście lat –za rzekomy spisek antypaństwowy. Carskie władze wcieliły go do karnych rot i wysłały na Kaukaz, by walczył z miejscowymi powstańcami. Pozostał w rosyjskiej armii do 1856 roku, gdy jako kapitan na własną prośbę został przeniesiony do rezerwy i podjął studia – najpierw petersburskiej Akademii Sztuk Pięknych, później w Moskwie na wydziale medycznym. Jeszcze w Petersburgu zaangażował się w działalność Czerwonych i z nimi przygotowywał zryw. Do walki przystąpił w lutym pod pseudonimem „Jabłonowski” jako naczelnik wojenny kowieńskiego. Pierwszą dużą bitwę stoczył w marcu. W drugiej połowie czerwca jego ugrupowanie, liczące czterystu wprawionych w bojach powstańców, zostało zaatakowane przez Rosjan. Dłuski próbował wyrwać się z okrążenia zarządzając kolejne odwroty. „Po 11-to milowym marszu, od 30 godzin nic w ustach nie mając, przybył oddział dnia 30-go czerwca do lasu pożwirskiego o 4 wiorsty od Pojurza” – pisał w Bitwach i potyczkach 1863–1864 Stanisław Zieliński. Powstańcy ledwie zdążyli rozłożyć obóz, gdy Rosjanie uderzyli z dwóch stron równocześnie. „Po dłuższym oporze powstańców nieprzyjaciel wdarł się na bagnety do obozu; rozbite plutony cofnęły się do ostatniej linii i odstępowały w porządku, odstrzeliwając się. Moskale zaprzestali pościgu, co uchroniło oddział od rozbicia” – dodaje Zieliński. Po bitwie Dłuski zdecydował się wraz z częścią powstańców przekroczyć granicę pruską. Później udał się do Paryża, gdzie z ramienia Rządu Narodowego zajął się organizowaniem dostaw uzbrojenia na Litwę. Jesienią uczestniczył w przygotowaniach do ponownego powstania na Litwie, ale z tych planów nic nie wyszło. Po upadku zrywu mieszkał w Paryżu i Londynie. W 1873 roku wrócił do Polski, gdzie kupił folwark pod Krakowem. Pracował jako bibliotekarz, malarz i lekarz. Zmarł w 1905 roku w wieku 78 lat

 

Zobacz także

19 IV 1864

Po kolejnych przegranych przez oddziały powstańcze bitwach rosyjska pętla zaciskała się coraz mocniej wokół dowódcy II korpusu krakowskiego. Gen. Hauke…

18 IV 1864

Atak wojsk pruskich rozpoczął się o 2 w nocy. Dwie godziny później Prusacy rozpoczęli bombardowanie duńskich umocnionych pozycji. O 10…

17 IV 1864

„Czy organizację na Litwie rozwiązać, czy podtrzymać nadal takową?” - dramatycznie pytał „Rawicz” znany tylko pod pseudonimem członek litewskich władz…