„Gawędy” na cenzurowym. Murawiew walczy z książkami

Podziel się w social media!

Przeczytanie tego artykułu zajmie < 1 minutę
Autor: Łukasz Starowieyski
4 VII 1864

Różnych metod używał Michaił Murawiew, zwalczając objawy polskości na Litwie. Jednym z nich było ograniczanie dostępu do książek. Dzieła uznane przez generał-gubernatora za agitacyjne specjalnym dekretami wycofywane były z obiegu. Według Walerego Przyborowskiego, historyka i powstańca, to rozwiązanie „Wieszatiel” wprowadził w lipcu. Pierwszy cyrkularz wydany został 4 lipca. Dotyczył „Gawęd warsztatowych dla rzemieślników i robotników polskich” wydanych w 1862 r. Za pierwszym rozkazem poszły następne. „Między innemi książkami polskiemi, dość licznie rozproszonemi po Litwie – pisał Przyborowski w „Ostatnich chwilach powstania styczniowego” - znajdowała się maleńka, nie wielkiej zresztą wartości broszurka ludowa p. t.„Opowiadania o pańszczyźnie", wydana w Warszawie w r. 1862 z pozwolenia cenzury rządowej. Książki tej nikt już nie czytał, bo mówiła wobec spełnionego faktu o projektach niestety! spóźnionych. (...) Murawiew przez osobny cyrkularz do gubernatorów nakazał ją wycofać z obiegu. (…)  Trzecią dziełko religijne bez żadnego znaczenia politycznego i bez wartości literackiej p. t. ‘Zamiar dziennika wiary’ (...). Czwartą na koniec ‘Historya kościoła świętego katolickiego”.  W październiku natomiast zakazano sprzedaży polskich kalendarzy. „Natomiast Murawiew kazał obserwatoryum astronomicznemu w Wilnie wydać t. z. „Zapadno - russkij Miesiacosłow, którego oczywiście lud ruski i litewski nie kupował bo czytać nie umiał po rosyjsku, inteligencya zaś polska nie chciała i nie mogła kupować” – dodaje Przyborowski. Murawiew walczył też z polskim czytelnictwem. Już w 1863 r. wprowadził cenzurę rewizyjną – nakazał przeglądać książki będące już w księgarniach i cenzurować je na nowo. Policja mogła zarekwirować każdy wolumin, na którym nie było pieczęci. W styczniu zakazano chłopom posiadania polskich książek. Murawiew nakazał też zamknięcie polskich bibliotek, które jego zdaniem miały głównie na celu „rozpowszechnianie w kraju polskich wpływów i stłumienie tutaj narodowości rosyjskiej i, że w tym celu wiele bibljotek założone zostały już w czasie przygotowań w kraju do powstania”.

Zobacz także

19 VII 1864

Był jednym z najbardziej poszukiwanych przez carskie władze powstańczych kapelanów. Szukający go żołnierze przeprowadzili ponad 20 rewizji klasztoru w Lądzie,…

19 VII 1864

To była czysta formalność. Audytoriat Polowy przesłał akt oskarżenia do Sądu Polowego ledwie jeden dzień wcześniej. „Posiadając już pewne wiadomości…

17 VII 1864

Już po raz trzeci aresztują carskie władze księdza Wiktora Bajkowskiego w czasie trwania zrywu. Pierwszy raz zatrzymują go 9 listopada,…