Czas dla powstańców. Powolna koncentracja carskiego wojska

Podziel się w social media!

Przeczytanie tego artykułu zajmie < 1 minutę
Autor: Łukasz Starowieyski
24 I 1863

„Noc św. Bartłomieja nie udała się” – donosił carowi Wielki Książę Konstanty. Namiestnik Królestwa Polskiego nawiązywał do rzezi hugenotów dokonanej w Paryżu w 1572 roku. Na Zamku Królewskim w Warszawie sytuację oceniano pozytywnie. W Królestwie Polskim przywrócono stan wojenny, a Konstanty szybko rozesłał rozkazy nakazujące koncentrację wojsk. „Rozkazałem naczelnikom wojennym w guberniach, aby skoncentrowali i ściągnęli swoje siły, z tym aby natychmiast tworzyć kolumny ruchome z piechoty i jazdy, a w razie potrzeby i z dodaniem artylerii. Oddziały te będą musiały zacząć małą wojnę, aby oczyści kraj i zniszczyć wszystkie bandy”. Chodziło o to, by powstańcy nie mogli atakować i rozbijać niewielkich oddziałów. Oddanie niewielkich miasteczek ponoć nie spodobało się szefowi rządu cywilnego Królestwa margrabiemu Aleksandrowi Wielopolskiemu, który wspominał wiele lat później, że protestował „na radzie wojennej u księcia”.

Największym problemem carskiego wojska było nie tyle wykonanie rozkazu, ile jego dostarczenie. Powstańcy psuli telegraf i wyłapywali posłańców, dlatego nie sposób przekazać dowódcom oddziałów rozkazów szczegółowych. Kontrolowano też pociągi. Konstanty w liście do cara z 29 stycznia musiał przyznać: „Nasze położenie w tej chwili nie bardzo apetyczne”. Ostatecznie Rosjanom koncentracja udała się pod koniec stycznia – kosztem pozostawienia aż czternastu miast powiatowych bez ochrony. Problemy komunikacyjne wykorzystali powstańczy dowódcy. „Zaczęły się organizować obozy, w których zbrojono i musztrowano ochotników, tworzono kompanie strzelców, kosynierów oraz szwadrony jazdy” – pisał w monografii powstania prof. Stefan Kieniewicz. W oswobodzonych lub opuszczonych przez Rosjan rejonach proklamowana została władza Rządu Narodowego.

Zobacz także

19 IV 1864

Po kolejnych przegranych przez oddziały powstańcze bitwach rosyjska pętla zaciskała się coraz mocniej wokół dowódcy II korpusu krakowskiego. Gen. Hauke…

18 IV 1864

Atak wojsk pruskich rozpoczął się o 2 w nocy. Dwie godziny później Prusacy rozpoczęli bombardowanie duńskich umocnionych pozycji. O 10…

17 IV 1864

„Czy organizację na Litwie rozwiązać, czy podtrzymać nadal takową?” - dramatycznie pytał „Rawicz” znany tylko pod pseudonimem członek litewskich władz…